Dưới đây là một clip truyền thông của Viện nghiên cứu Chính sách Phát triển và Giao thông (ITDP) về những hệ quả từ việc sử dụng xe hơi quá mức ở Mexico. Một phương pháp vận động chính sách tiến bộ và phổ biến ở nhiều nước. Hiệu ứng hình ảnh – âm nhạc cuốn hút và đặc trưng, còn kèm cả những yếu tố hài hước để làm nền cho những lý giải tập trung và rõ ràng.

Việc cho ra đời một chính sách dù hợp lý hay không, nếu thiếu sự đồng thuận từ công chúng thì cũng khó nắm được phần thành công.

Bài này dịch lại từ phần phụ đề tiếng Anh.

………………………….

Tậu ngay chiếc xe hơi

Phương tiện của tương lai

Tiện nghi và dễ lái

RẤT RẤT DỄ LÁI

Còn ai nữa? Thành phố này chính là của quý vị

Hãy ngồi lên xe, nổ máy và lái cho thỏa thích!

Câu chuyện nay không còn dễ dàng như thế nữa.

Hàng năm, mức tăng trưởng xe hơi tại các thành phố của Mexico là 6.4%. Vào năm 2030 cả nước sẽ có 70 triệu xe hơi cá nhân, tức tăng 350% so với năm 2009.

Và chúng ta đang trả giá cho cái mà các nhà kinh tế gọi là externality, hay chi phí xã hội thực tế. Tắc nghẽn, ô nhiễm, tiêu tốn thời gian, căng thẳng, các vấn đề sức khỏe, thiếu không gian công cộng, tai nạn và biến đổi khí hậu. Đó là cái giá phải trả cho việc sử dụng xe hơi quá mức.

Nhưng đó không phải là cái giá duy nhất. Thiệt hại kinh tế đối với đất nước cũng không nhỏ.

Chi phí dành cho việc trợ cấp xăng dầu lớn gấp đôi con số dành cho các chương trình xóa nghèo. 70% đầu tư công vào phát triển giao thông được đổ vào cơ sở hạ tầng phục vụ xe hơi. Tuy nhiên chỉ 30% dân số Mexico sử dụng xe hơi.

Có điều gì đó không ổn.

Các cây cầu, đường hầm và đường cao tốc mới luôn xuất hiện nhưng tắc nghẽn vẫn gia tăng. Lý do là bởi hiện tượng phát sinh nhu cầu (induced demand).

Có hai loại đối tượng sử dụng xe hơi: lái xe hàng ngày và lái xe cơ hội (shadow driver). Những người thuộc nhóm đầu sử dụng xe hơi đi bất kì nơi nào, dù giá cả có thế nào. Những người thuộc nhóm thứ hai sử dụng xe hơi khi đó là loại hình phương tiện thuận tiện nhất.

Cách giao thông vận hành cũng giống như chất khí: chúng lấp đầy không gian chứa chúng. Cho dù bình chứa có lớn thêm bao nhiêu thì các phân tử vẫn luôn xâm chiếm toàn bộ khối không gian đó. Khi hệ thống đường sá phát triển, những người lái xe cơ hội vốn trước đây tránh sử dụng xe hơi sẽ chuyển sang sử dụng chúng và lại tiếp tục làm giảm tốc độ lưu thông.

Khi việc sử dụng thứ gì đó trở nên dễ dàng và chi phí quá thấp thì nhu cầu sẽ gia tăng cho đến khi vượt quá giới hạn và khủng hoảng xảy ra. Nếu chúng ta giữ cho xăng dầu thấp bằng cách trợ cấp và cho phép đỗ xe miễn phí trên đường, nhiều lái xe cơ hội sẽ trở thành lái xe hàng ngày hơn. Những giải pháp này chỉ khiến lượng CO2 thải ra tăng gắp bội và chiếm dụng hết không gian công cộng để lấy chỗ cho xe hơi.

Bây giờ hãy thử đặt các thứ lên bàn cân.

30% dân số sử dụng xe hơi. 70% thuộc các loại hình giao thông còn lại. Nhưng 100% dân số lại trả tiền để trợ cấp cho 30% sử dụng.

Chúng ta phải thay đổi điều này.

Chuyển những khoản trợ cấp xăng dầu sang mục đích đầu tư cơ sở hạ tầng cho người đi bộ, xe đạp và giao thông công công, và đặt ra một mức giá xứng đáng cho không gian công cộng bị sử dụng làm chỗ đậu xe. Nếu chi phí thực sự của xe hơi được tính đủ thì nhiều lái xe sẽ nhanh chóng bỏ chúng lại trong garage và việc sử dụng xe hơi trong thành phố sẽ giảm đi.

Để việc này được khả thi, hệ thống đường đi bộ, xe đạp và giao thông công cộng phải được đầu tư và mở rộng. Nếu chi phí sử dụng xe hơi được tính toán thực tế hơn, việc sử dụng xe hơi sẽ ít hơn, ít ô nhiễm hơn, ít tắc nghẽn hơn, ít tai nạn hơn, ít căng thẳng hơn, hạnh phúc hơn và chất lượng cuộc sống sẽ cao hơn

Advertisements