*Grotesque: a general adjective for the strange, fantastic, ugly, incongruous, unpleasant, or disgusting, and thus is often used to describe weird shapes and distorted forms (wiki)

Ai hay theo dõi các tin quy hoạch trên báo ở nhả chắc cũng sẽ có lúc nóng gáy với cái kiểu viết thiếu trách nhiệm như thể phóng viên đi họp, ghi âm về rồi chỉ biết chép hết ra; nhất là với những nội dung chứa nhiều thông tin về địa điểm bởi không phải ai cũng hiểu rõ địa bàn cũng như khả năng hình dung về không gian nói chung. Nhiều khi chỉ một cái bản đồ đơn giản thôi cũng hiệu quả hơn nhiều một đống chữ từ đầu tới cuối.

Hồi trước tui cũng từng có một cái fantasy rằng ở đại học người ta sẽ hướng dẫn sinh viên cách truyền đạt thông tin công chúng qua các phương tiện hình ảnh hiện đại và hấp dẫn hơn. Rốt cuộc sang đây nó lại là sự thật. Trong học phần của kỳ vừa rồi tui đã có cơ hội với một cách tiếp cận tương tự. Nhưng ở đây không phải là truyền đạt kiến thức đã định, mà là dùng video kể một chuyện về quy hoạch/thiết kế đô thị của một nơi chốn, qua đó thể hiện những nghiên cứu và quan điểm về quá trình qua quyết định liên quan đến quy hoạch đó.

Nhóm tụi này chọn làm về một quyết định quy hoạch thuộc St. Vincent, là khu vực công nghiệp truyền thống ở Tây Bắc trung tâm Sheffield (Google Maps với post code S3 7AR để xem địa điểm).

đồ án quy hoạch cho rằng đây là khu vực bỏ hoang, nhiều tội phạm và đề xuất xóa bỏ chức năng công nghiệp nhẹ và xây dựng các chung cư mới tại đây. ý tưởng này vấp phải phản ứng của các doanh nghiệp địa phương, họ gửi các tài liệu lên thành phố chứng minh rằng hoạt động sản xuất ở đây vẫn tồn tại và thậm chí mở rộng, và lo ngại rằng lợi ích của các cư dân mới sẽ mâu thuẫn với tiếng ồn từ  các nhà xưởng.

Quả thực bên trong các nhà xưởng cũ kỹ kia, khó mà biết được rằng ngoài các hoạt động sản xuất cơ khi chính xác (dụng cụ nhà bếp, thiết bị ô tô và cả máy bay Airbus), còn có một khu trượt ván, một khu leo núi trong nhà, một studio nhạc, và một xưởng làm việc thường xuyên cho khoảng 70 nghệ sỹ. Ngoài ra, xem trên police.uk cũng có thể thấy khu này dù trông hoang vắng đáng sợ nhưng tỷ lệ tội pham ít hơn rất nhiều so với mấy nơi đẹp đẽ ở trung tâm (trang này có ứng dụng bản đồ thể hiện crime report chi tiết đền từng góc đường).

Tiền đề là như vây, nhưng trong giới hạn 3 phút của đề bài thì phim chỉ khai thác sự đối lập giữa không gian trong và ngoài của các công trình, mà có thể chính quyền đã bỏ qua yếu tố nào đó khi quyết định, và đặt câu hỏi rằng yếu tố thị giác đó đóng vai trò như thế nào trong quá trình ra quyết định quy hoạch.

đoạn giữa phim dựng lại một không gian văn phòng hơi u tịch và quan liêu (quay trong thư viên) nơi các đồ án quy hoạch được xem xét. Kỳ thực phòng quy hoạch của Sheffield chỉ có dăm ba người với áp lực công việc lớn. Các công ty kiến trúc cũng vậy thôi, một team cũng chỉ vài mống. Vì vậy một quy định liên quan rất nhiều người đôi khi chỉ do một vài cá nhân quyết định. Nhà đầu tư cũng có một chiêu chiến lược khi nộp hồ sơ dự án ngay trước kỳ nghỉ Giáng sinh 2012, và khi chính quyền làm việc lại thì số hồ dồn ứ khiến họ ít thời gian xem xét hơn.

Video này đương nhiên không phải từ hư không mà ra. Cảm hứng đầu tiên mà nhóm  muốn hướng tới là cách sử dụng âm thanh, thay đổi màu sắc và collages của Kelly Sears; một video ma quái về cái chết của các sinh viên tại một trường trung học.

Once It Started It Could Not End Otherwise from Rooftop Films on Vimeo.

Project của một bạn cùng lớp, khám phá một tòa nhà bỏ hoang ở Bỉ:

Cách đấy nhanh nhịp phim về phía cuối:

Nói chung ý tưởng là làm một video trừu tượng và tránh thuyết minh. Tuy nhiên làm vậy khá mạo hiểm vì khó mà đảm bảo người xem nghĩ theo hướng mình muốn, ngoài ra còn dễ lạc đề khi yêu cầu phải kết nối với những phân tích về quy trình ra quyết định quy hoạch. Cãi lộn một hồi thì mới có mấy dòng chữ minh họa địa điểm, hồ sơ quy hoạch cũng như trích dẫn ở cuối clip.

đương nhiên nếu làm lại thì sẽ còn chỉnh nhiều về âm thanh, nhất là nửa đoạn đầu, cũng như thay heartbeats bằng cái khác vì frequency nó rất thấp, chỉ nghe được với earphones hay loa bass thôi, mà nâng frequency lên lại bị vỡ âm thanh (tốn cả lít nước miếng cãi lộn vụ tim phổi này mà vẫn không địch lại số đông).

ý đồ về màu sắc nếu làm như clip của Sears thì lại chỏi với mấy phần còn lại nên rốt cuộc chỉ để trắng đen và thay đổi equalizer, contrast. đó là chưa kể ngày đầu chưa biết xài DSLR sai focus tá lả (!!). Ngoài ra nhịp phim bị gấp, đến buối chiếu mới thấy nhóm nào cũng lố đến 4 phút nên nếu để giãn ra cỡ đó thì ra đúng vẻ ma mị hơn.

Sẵn giới thiệu luôn vài sản phẩm khác mà tui thích. Thứ nhất là của bạn Bỉ nói ở trên, khai thác khía cạnh thời gian trong quy hoạch, ý nói ý tưởng viết ra thì nhanh nhưng không phải ngày một ngày hai mà phát triển được nhưng cũng phải biết thức thời nắm bắt cơ hội. Phần stop motion và cảnh pha trà ở cuối thể hiện sự đối lập nhanh chậm này.

2 clip này dùng stop motion có kèm thuyết minh, rất chi là ấn tượng và súc tích, và rất đặc trưng phong cách bọn kiến trúc (2 khoa học chung môn này, bạn Bỉ kia cũng kiến trúc).

https://plus.google.com/photos/108090043291675587623/albums/5882954857973842353/5882954865195956482?sqi=111794226034954350022&sqsi=f3c11f5c-cfcb-4995-86b9-c10fd104ea6b&pid=5882954865195956482&oid=108090043291675587623 (chịu khó paste lại link)

Nói chung làm theo kiểu documentary thì thông điệp rõ ràng và… lộ, hơn là chỉ dừng lại ở mức đặt một câu hỏi gợi mở cho người xem suy nghĩ. Nói chung rất là khó nói, vì dùng video footages thì có lợi thế là mô tả được cảm giác THỰC về sự hoang vắng cũ kỹ, trong khi với animation hay stop motion chỉ có thể ẩn dụ hay hoán dụ mà thôi. Tui thì rất thích cái việc mà mọi người phải bước ra đường, đến từng nơi gõ cửa và nói chuyện với mọi người, nhờ vậy mới có cơ hội thấy cái máy in 3D đang râm ran dư luận gần đây cũng như đến dự một cái exhibition/party kiểu rất underground.

Còn clip này thể hiện quan điểm quy hoạch rõ là technocratic, tức chỉ có sự tham gia giữa chính quyền, chuyên gia và nhà đầu tư mà vắng bóng đối tượng sử dụng cuối cùng là công chúng. Cái này thực ra ở đâu cũng có thể bắt gặp nhưng đặc biệt phổ biến ở Tung Cửa và người anh em Việt Nam. Giáo viên ngồi dưới nhắc khéo mà không biết các bạn í có hiểu không nữa. 😀

Advertisements